Proxmox Backup Server — co to jest i dlaczego potrzebujesz?

Proxmox.pl · 23 kwietnia 2026 · 7 min czytania

Masz serwery z Proxmox VE i maszyny wirtualne, na których pracuje Twoja firma. Pytanie: co się stanie gdy dysk padnie? Albo gdy ransomware zaszyfruje dane? Albo gdy ktoś przez pomyłkę usunie maszynę wirtualną?

Odpowiedź: Proxmox Backup Server (PBS) — dedykowany system backupu stworzony specjalnie dla środowisk Proxmox VE.

Czym jest Proxmox Backup Server?

PBS to osobny serwer (fizyczny lub wirtualny), który robi kopie zapasowe Twoich maszyn wirtualnych i kontenerów z Proxmox VE. Mówiąc prościej — to sejf na Twoje dane.

Kluczowa różnica wobec zwykłego backupu: PBS używa deduplikacji. Zamiast kopiować 100 GB za każdym razem, kopiuje tylko to co się zmieniło. Pierwszy backup: 100 GB. Kolejny: 2-5 GB. Oszczędność miejsca: 80-95%.

Kluczowe funkcje

Deduplikacja

Kopiuje tylko zmienione bloki danych. 10 backupów 100 GB maszyny zajmuje ~120 GB zamiast 1 TB.

Szyfrowanie AES-256

Backup zaszyfrowany po stronie klienta — nawet admin serwera backupowego nie widzi danych.

Weryfikacja integralności

PBS sprawdza czy backup jest kompletny i odczytywalny. Wiesz że Twoje dane da się odtworzyć.

Retencja (GFS)

Grandfather-Father-Son: trzymaj ostatnie 7 dziennych, 4 tygodniowe, 12 miesięcznych. Automatycznie.

Odtwarzanie plików

Nie musisz odtwarzać całej maszyny żeby wyciągnąć jeden plik. Przeglądasz backup jak folder.

Integracja z Proxmox VE

Dodajesz PBS jako storage w Proxmox VE — backup uruchamiasz jednym kliknięciem z panelu.

Jak działa w praktyce?

Instalujesz PBS na osobnym serwerze (fizycznym lub VM — najlepiej w innej lokalizacji)
Dodajesz PBS jako storage w panelu Proxmox VE
Konfigurujesz harmonogram — np. codziennie o 2:00 w nocy
PBS robi backup automatycznie — pierwszy pełny, kolejne przyrostowe (deduplikacja)
Jeśli coś padnie — odtwarzasz maszynę wirtualną z backupu w kilka minut

Ile kosztuje Proxmox Backup Server?

Samo oprogramowanie jest bezpłatne (open source). Subskrypcja Enterprise (ze wsparciem i stabilnym repo) kosztuje:

Community: €560/rok (~2 375 PLN)
Basic: €1 120/rok (~4 750 PLN) — 5 zgłoszeń supportu
Standard: €2 240/rok (~9 500 PLN) — 15 zgłoszeń, 4h SLA
Premium: €4 480/rok (~19 000 PLN) — bez limitu zgłoszeń, 2h SLA

Subskrypcja jest na serwer (host), nie na ilość backupowanych maszyn — bez limitu klientów i storage.

PBS vs Veeam — porównanie

Veeam to popularny system backupu, ale kosztuje znacznie więcej i wymaga licencji per-VM. PBS:

✅ Bezpłatny (open source) vs Veeam od ~$300/socket/rok
✅ Natywna integracja z Proxmox VE (Veeam wymaga agenta)
✅ Deduplikacja wbudowana (Veeam wymaga Enterprise Plus)
✅ Bez limitu VM/kontenerów
⚠️ Tylko Proxmox VE (Veeam obsługuje też VMware, Hyper-V)

Kiedy potrzebujesz PBS?

Masz produkcyjne VM na Proxmox VE których utrata byłaby kosztowna
Musisz spełnić wymagania RODO dotyczące backupu danych
Chcesz backup off-site (w innej lokalizacji niż główny serwer)
Potrzebujesz retencji (przechowywanie backupów z ostatnich 30/90/365 dni)

Najczęstsze pytania

Ile miejsca potrzebuje Proxmox Backup Server?

Dzięki deduplikacji 10 backupów 100 GB VM zajmuje ok. 120 GB zamiast 1 TB. Oszczędność 80-90% miejsca.

Czy PBS działa z innymi hiperwizorami?

PBS jest zoptymalizowany pod Proxmox VE ale obsługuje też backup zwykłych maszyn Linux przez agenta.

Architektura typowego wdrożenia PBS

Najczęstsza konfiguracja dla firmy 5-20 serwerów:

Serwer produkcyjny (Proxmox VE) — tutaj działają Twoje VM/kontenery
PBS lokalny — osobny serwer w tym samym DC, codzienne backupy, szybkie odtwarzanie
PBS zdalny (opcja) — w innej lokalizacji, replikacja backupów off-site (ochrona przed pożarem/kradzieżą)

Minimalne wymagania PBS: procesor x86_64, 2+ GB RAM, dysk o pojemności 2-3x większej niż suma danych VM (po deduplikacji). SSD/NVMe przyspiesza deduplikację ale HDD wystarczy.

PBS vs inne rozwiązania backupu

Na rynku jest kilka opcji backupu dla środowisk wirtualnych. Porównanie:

PBS vs Veeam — PBS jest open source (bezpłatny), natywnie zintegrowany z Proxmox VE. Veeam wymaga licencji ($300+/socket) i agenta. PBS ma wbudowaną deduplikację, Veeam wymaga Enterprise Plus.
PBS vs Bacula — Bacula jest uniwersalny ale wymaga dużo konfiguracji. PBS jest "click and go" z Proxmox VE.
PBS vs rsync/tar — skrypty backupowe nie mają deduplikacji, szyfrowania, weryfikacji integralności ani GUI. PBS to profesjonalne narzędzie.

Dla środowisk Proxmox VE rekomendujemy PBS — natywna integracja, zero dodatkowych kosztów, profesjonalne funkcje.

Jak zamówić subskrypcję PBS?

W naszym sklepie proxmox.pl — wybierz zakładkę "Backup Server", wybierz plan i liczbę gniazd. Faktura w PLN, płatność przelewem, klucz mailem w 1-2 dni robocze.

Potrzebujesz licencję Proxmox Backup Server?

Sprzedajemy subskrypcje PBS z fakturą VAT w PLN. Pomagamy też we wdrożeniu.

Kup subskrypcję PBS

Konkretne komendy — jak zacząć z PBS

Po instalacji Proxmox Backup Server (debian-style live ISO lub apt na Debian 12), typowy setup zajmuje 30 minut:

Utwórz datastore na ZFS pool: proxmox-backup-manager datastore create backup-main /backup
Stwórz użytkownika i token API: proxmox-backup-manager user create backup@pbs --password XXX
Dodaj PBS w Proxmox VE: panel → Datacenter → Storage → Add → Proxmox Backup Server, wpisz IP, datastore i token
Skonfiguruj harmonogram backup: panel VE → Datacenter → Backup → Add (wybierz wszystkie VM, daily 02:00, retention 14)
Test restore pojedynczej VM — kluczowy krok, żeby wiedzieć że backup działa

Po godzinie masz działający backup całego klastra z deduplikacją i kompresją. Pierwszy backup pełen pewnie potrwa 6-12h, kolejne (incremental) — 5-15 minut per VM.

Architektura wielo-tier — hot, warm, cold storage

Dla firm z dużym wolumenem danych zalecamy 3-tier backup:

Hot tier: PBS lokalny obok klastra Proxmox VE. Daily backup na NVMe/SSD ZFS. Retention 7-14 dni. Czas restore — minuty.
Warm tier: drugi PBS w innej lokalizacji (np. biuro firmy + datacenter). PBS-do-PBS sync codziennie. Retention 30-90 dni. Czas restore — godziny.
Cold tier: tape (LTO-9) lub cold object storage (Wasabi, AWS Glacier). Sync raz w tygodniu. Retention 7+ lat dla wymogów RODO/KSC. Czas restore — dni.

Reguła 3-2-1: 3 kopie, 2 różne nośniki, 1 off-site. PBS wspiera natywnie wszystkie warstwy.

Deduplikacja — jak działa i ile oszczędza

PBS używa content-addressed storage. Każdy blok 4 MiB jest hashowany (BLAKE2b-256) i zapisywany raz, niezależnie od ile VM go zawiera. Dla 10 podobnych VM Windows Server (każda ~80 GB) realny zapis to często 200-300 GB zamiast 800 GB — oszczędność 60-75%.

Plus kompresja per blok (Zstd lub LZ4) dodaje kolejne 30-50% oszczędności. Pełen klaster 50 VM × 100 GB = 5 TB raw → typowo zajmuje 1.2-1.8 TB w PBS po deduplikacji i kompresji. To znacznie taniej niż Veeam (typowo 30-40% oszczędności).

Najczęstsze pytania (rozszerzone)

Czym różni się PBS od backupu w Proxmox VE?

Proxmox VE ma wbudowany backup do plików .vma na lokalnym dysku — działa, ale bez deduplikacji i incremental. PBS to dedykowany serwer backup z deduplikacją blokową, kompresją i incremental forever. Dla 10+ VM PBS to standard, dla 2-3 VM lokalny vzdump może wystarczyć.

Ile kosztuje PBS?

Sama instalacja PBS jest bezpłatna (open source na AGPL v3). Subskrypcja PBS Enterprise: Community €120, Basic €370, Standard €550, Premium €1 100 — analogicznie do PVE, liczone na CPU socket serwera PBS. Dla małych setupów PBS w wersji bezpłatnej działa identycznie funkcjonalnie. Aktualny cennik Proxmox Backup Server w PLN sprawdzisz na stronie cennika.

Jakie wymagania ma serwer PBS?

RAM: 4 GB (mały setup) / 16-32 GB (produkcja, deduplikacja w RAM). CPU: x86_64 4+ rdzenie. Dysk: ZFS RAID-Z2 lub mirror, na NVMe lub HDD enterprise (nie consumer!). Sieć: dedykowany interfejs 10GbE do PVE. Jako szacunek: ~3× wolumen danych do backup (dla retention 14 dni).

PBS vs Veeam — co wybrać?

Veeam to platforma multi-platform (VMware, Hyper-V, fizyczne, chmury) z bogatym ekosystemem. PBS to backup natywny tylko dla Proxmox VE — ale za to bezpłatny, open source i z lepszą deduplikacją per blok. Dla środowisk Proxmox-only PBS wygrywa cenowo i funkcjonalnie. Dla heterogenicznych środowisk Veeam jest wszechstronniejszy.

Czy PBS wspiera tape (LTO)?

Tak — od PBS 3.0 (czerwiec 2024) jest natywne wsparcie LTO-7/8/9 przez tape changer (zmieniacz). Konfiguracja: proxmox-backup-manager tape changer create . Dla compliance KSC/RODO (retention 7+ lat) tape jest najtańszy long-term.

Jak długo trwa restore VM?

Restore z PBS jest szybki dzięki random access do bloków. VM 100 GB — typowo 5-15 minut przez 10GbE. Live restore (uruchom VM zanim wszystkie bloki zostaną pobrane) — start w 30 sekund, pełna wydajność po pobrania danych. To znacznie szybciej niż restore z Veeam Repository (zwykle 20-40 minut dla podobnej VM).

Czy PBS szyfruje backupy?

Tak — szyfrowanie AES-256-GCM per chunk, opcjonalne ale rekomendowane (przełącznik --encryption-keyfile w pveboot). Klucz nie jest przechowywany na PBS — jest zarządzany przez klienta (PVE). Bez klucza dostęp do datastore = dostęp do bytów, ale nie da się odczytać zawartości.

Ile retain backups warto przechowywać?

Standardowa polityka 3-2-1: daily ostatnie 14 dni + weekly ostatnie 8 tygodni + monthly ostatnie 12 miesięcy + yearly ostatnie 7 lat (RODO, KSC). Dla typowej małej firmy (5-20 VM) miejsce: 1-3 TB na hot tier + 5-10 TB na cold. PBS ma natywną retention policy, automatycznie przycina.

Przeczytaj też:

mgr Paweł Burzyński

Prezes Sztorm IT · Audytor IT (Dyplom uzyskany w IPI PAN) · Oficjalny Reseller Proxmox · 22+ lat doświadczenia w administracji serwerami Linux/Windows.

Ostatnia aktualizacja: 23 kwietnia 2026